نهادینه‌سازی گفت‌وگو و مناظره، از اختلافات فکری می‌کاهد/ اهدای «جایزه ملی گفت‌وگو» به شهید مطهری

به گزارش روابط‌عمومی جهاددانشگاهی، دکتر علی مطهری، نایب‌رئیس سابق مجلس شورای اسلامی، در آیین اختتامیه چهاردهمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران که امروز چهارشنبه ۴ شهریورماه با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر سید عبدالحمید احمدی، قائم‌مقام رئیس جهاددانشگاهی، جمعی از معاونان و مدیران ارشد جهاددانشگاهی و مسئولان استانی، به میزبانی جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان برگزار شد، با قدردانی از جهاددانشگاهی و دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی، برای ابتکار و پیگیری برگزاری مسابقات مناظره دانشجویان، اظهار کرد: در اوایل انقلاب درباره مسائل عقیدتی و اختلافات فکری بحث‌های فراوانی وجود داشت، اما اگر گفت‌وگو و مناظره در جامعه نهادینه شود و جوانان و دانشجویان به آن عادت کنند، از بسیاری از بحث‌ها و اختلافات جلوگیری خواهد شد.

شهید مطهری؛ الگویی برای گفت‌وگوی آزاد و پرسشگری

وی با اشاره به رویکرد شهید مرتضی مطهری در ترویج گفت‌وگو و مناظره افزود: روش استاد شهید مطهری در طول زندگی بر گفت‌وگو و مناظره استوار بود. ایشان سخنران اصلی انجمن اسلامی پزشکان و مهندسان بودند و در این انجمن‌ها، بحث‌های آزاد، گفت‌وگو و چالش‌های فکری شکل می‌گرفت.

دکتر مطهری ادامه داد: برای مثال، در یکی از جلسات انجمن پزشکان، بحث معاد به موضوع ماده و انرژی رسید و از استاد روزبه دعوت شد تا این مسئله را توضیح دهد. شهید مطهری نیز در این جلسات پرسش‌هایی مطرح می‌کرد و بحث‌های جالبی شکل می‌گرفت که فایل‌های صوتی برخی از این جلسات امروز نیز موجود است.

فرزند استاد شهید مطهری با بیان اینکه شهید مطهری همه را به طرح پرسش‌هایشان تشویق می‌کرد، گفت: ایشان به آزادی بیان اعتقاد داشت و در میان رهبران انقلاب اسلامی، شاید هیچ‌کس به اندازه ایشان بر آزادی تفکر و آزادی بیان تأکید نداشت.

وی خاطرنشان کرد: شهید مطهری پیشنهاد داده بود در دانشکده الهیات دانشگاه تهران، استادی معتقد به مارکسیسم یک درس ارائه کند تا دیدگاه خود را مطرح کند و دانشجو نیز خود انتخاب کند. ایشان تا این اندازه به آزادی بیان اعتقاد داشت.

آزادی تفکر، زمینه انتخاب آگاهانه

دکتر مطهری با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره فعالیت احزاب مختلف در جامعه اظهار کرد: شهید مطهری در زمان تدوین قانون اساسی حضور نداشت، اما در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی معتقد بود حتی احزاب غیراسلامی نیز می‌توانند در جمهوری اسلامی فعالیت کنند، اما باید با تابلو و عنوان خودشان فعالیت داشته باشند تا مردم بدانند هر جریان نماینده چه نوع تفکری است و بتوانند آگاهانه انتخاب کنند.

وی در ادامه با طرح این پرسش که منشأ آزادی تفکر و آزادی بیان چیست؟ گفت: هر استعدادی در انسان، منشأ یک حق است. انسان استعداد یادگیری و یاددهی دارد، بنابراین حق تحصیل دارد؛ فطرت زیبادوستی دارد، پس حق هنر دارد؛ حس پرستش و عبادت دارد، بنابراین حق انتخاب دین دارد و از آنجا که دارای حس تفکر است، حق آزادی تفکر و آزادی بیان نیز دارد.

دکتر مطهری افزود: شهید مطهری تعبیر خوبی درباره ضرورت آزاد بودن فکر دارد؛ برخی امور اجباربردار نیستند؛ مانند محبت، دوستی و ایمان. ایمان نیز با اجبار حاصل نمی‌شود.

ایمان با اجبار حاصل نمی‌شود

نایب‌رئیس سابق مجلس شورای اسلامی با اشاره به آیه «لا اکراه فی الدین» تصریح کرد: این آیه به این معناست که دولت اسلامی در مسائل فردی اجازه اجبار افراد را ندارد؛ هرچند در موضوعات اجتماعی، قانون و الزام وجود دارد، اما باید با زبان نیکو و شیوه‌ای پسندیده عمل شود. ایمان باید از مسیر گفت‌وگو و زبان ملایم وارد دل‌ها شود.

وی تأکید کرد: کمال مطلوب با زور و اجبار به دست نمی‌آید؛ برای مثال، نمی‌توان فردی را با زور راستگو کرد. همچنین در موضوع انتخابات نمی‌توان گفت که مردم باید همواره به فرد مشخصی رأی دهند. به تعبیر شهید مطهری، حتی اگر مردم صد بار اشتباه کنند، باز هم باید آزاد باشند تا خودشان انتخاب کنند.

دکتر مطهری همچنین گفت: نباید به افراد گفته شود که فکر کردن درباره برخی موضوعات، وسوسه شیطان است؛ چراکه در احادیث آمده است برخی امور از انسان برداشته شده‌اند که از جمله آن‌ها خطا، نسیان، وسوسه و شک درباره آفرینش است.

وی ادامه داد: شهید مطهری در یکی از درس‌های خود بیان می‌کند اگر فردی در جست‌وجوی حقیقت باشد و در نهایت به این نتیجه برسد که خدایی وجود ندارد، اما این باور از روی عناد، لجاجت و دشمنی نباشد، نمی‌توان او را فردی معاند دانست.

دکتر مطهری در پایان با قدردانی از حضور شرکت‌کنندگان و برگزارکنندگان چهاردهمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران، برای همه آنان آرزوی موفقیت کرد.

اهدای نخستین «جایزه ملی گفت‌وگو» به شهید مطهری

در این مراسم، نخستین دوره «جایزه ملی گفت‌وگو» به پاس جایگاه و نقش استاد شهید مرتضی مطهری در ترویج گفت‌وگو، پرسشگری، آزادی تفکر و مناظره، به ایشان تعلق گرفت و این جایزه به فرزند ایشان، دکتر علی مطهری، اهدا شد.